چهارشنبه , ۲۰ آذر ۱۳۹۸
خانه --> اخبار جهان اسلام --> ولایت آذربایجان، جغرافیای جدید برای گسترش داعش

ولایت آذربایجان، جغرافیای جدید برای گسترش داعش

مناطق جغرافیایی بسیاری با البغدادی بیعت کردند؛ از ولایت لیبی گرفته تا شرق آسیا، غرب آفریقا، خراسان و غیره. اما نکته قابل توجه در میان این ولایت ها، اعلام موجودیت «ولایت آذربایجان» است که متغیری جدید در نقشه اسلام تندرو برآورد می‌شود.

بیعت آذربایجان
سه مرد سیاه پوش که نقاب بر چهره زده اند در ویدئویی کوتاه ظاهر می شوند تا از تأسیس ولایت یا شعبه خلافت خودخوانده در داخل دولت آذربایجان خبر دهند. هم‌چنین بیعت خود با البغدادی سرکرده داعش را اعلام کردند و خواستار اتحاد زیر پرچم وی شدند.
عناصر داعشی  که در ویدئو دیده شدند، کوشیدند تا سرکرده آذری این ولایت و سرکرده گروه داعشی در این کشور را نیز معرفی کنند. وی خود را «ابویوسف الآذری» نامیده بود. وی البغدادی را خلیفه و الهام بخش خود دانست و کشورهای غربی  که با این تشکیلات مقابله می کنند، به‌‌ویژه روسیه و ایران و متحدانشان را به هلاکت و انتقام تهدید کرد. این ویدئو حاوی تصاویری از «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه است که همزمان با پخش این تصاویر، سخنان ابویوسف مبنی بر انتقام از کشورهای مخالف جماعت نیز پخش می شود.
هرچند عناصر آذری مجهز به سلاح انفرادی و سلاح کمری بودند، اما از نظر تجهیزات نظامی و خودروهای شاسی بلند به اندازه همتایان خود در لیبی مجهز و مسلح نیستند.

واقعیت آذربایجان
آذربایجان کشوری است در منطقه «قفقاز» که در حد فاصل مرزهای آسیا و اروپا، معروف به منطقه «اوراسیا» واقع شده است و با کشورهای روسیه، گرجستان، ترکیه و ایران  مرز مشترک دارد. بدین ترتیب در مرکز منطقه ای مهم و پرتنش قرار گرفته است. با ایران از طریق دریای خزر مرز مشترک دارد و با ترکیه ارتباط زبانی دارد؛ زیرا مردم این کشور به زبان ترکی یا زبان آذری برگرفته از زبان ترکی سخن می گویند.
اما چه ویژگی‌هایی در ارتباطات قبلی وجود دارد که دولت آذربایجان را به سمت تشکیلات تروریستی داعش سوق می دهد؟ در سال ۲۰۱۴، پس از خبرهای پی درپی از آمار افراد پیوسته به داعش، نام آذربایجان نیز همراه با نام این تشکیلات تکرار می شد. شهروندان آذربایجان چند درصد این افراد را تشکیل می دادند؟ گزارش اطلاعاتی  «مدحت جلیف» رئیس سرویس اطلاعاتی این کشور در سپتامبر ۲۰۱۷ حاکی از آن بود که ۹۰۰ نفر از شهروندان این کشور از اوایل شکل گیری این تشکیلات در سوریه و عراق به آن پیوسته اند؛ یعنی پس از اعلام موجودیت آن از سوی البغدادی که در ژوئیه ۲۰۱۴ رخ داد.
جلیف تأکید می‌کند این کشور اطلاعاتی در دست دارد که نشان می دهد ۳۰۰ نفر از این افراد (شهروندان آذربایجان) در عراق کشته شده اند. تحقیقات لازم در این زمینه در حال انجام است. علاوه بر این، تابعیت بسیاری از این افراد لغو شده است؛ اما همچنان نسبت به سایر عناصر نگرانی هایی وجود دارد؛ زیرا پس از جنگ های اخیر، خبر موثقی در مورد زنده بودن یا نبودن آنان در دست نیست.

فرصت های داخلی
آمار قبلی به روابط میان این تشکیلات و داعش در خارج از مرزها مربوط می شود. فرصت -های داخلی آن چیست؟ عوامل مؤثر بر این گروه، که از تأسیس «ولایت» در داخل این کشور خبر دادند، چیست؟ اگر واقعیت این ویدئو که از داخل آذربایجان پخش شد را بپذیریم، چه عواملی زمینه حضور این گروه را فراهم ساخت؟
این کشور نفتی واقع در منطقه قفقاز، پس از فروپاشی شوروی در اوایل دهه ۹۰ به استقلال رسید و همچون کشورهای همسایه، ازجمله «چچن»، «ارمنستان» و «اینگوشتیا» دچار ناآرامی و افراط‌‌گرایی شد؛ اما این کشور تا حدودی از افراط‌‌گرایی دینی و حملات خونباری که در کشورهای همسایه رخ داد، مصون ماند.
طی مراحل استقلال، شبکه های افراطی سلفی برای مقابله با روسیه شکل گرفت و در مواردی با القاعده نیز مرتبط شدند. این امر نشان می دهد که چه دلایلی باعث شد تا مقدمات این عقیده در بسیاری از افرادی که به داعش پیوستند، شکل بگیرد.
در پژوهشی با عنوان «تصاعد السلفیه المسلحه فی أذربیجان و آثارها الإقلیمیه/ رشد سلفیت مسلح در آذربایجان و پیامدهای منطقه‌‌ای آن» پیرامون شبکه های سلفی در این کشور آمده است که پیدایش جریان تکفیری در این کشور، در آغاز ناشی از عوامل خارجی و طرف های بین المللی بود که برای کاشتن بذر آن در این کشور مداخله کردند؛ ولی عوامل رشد آن عواملی داخلی است که در آینده زمینه مناسبی برای گروه های افراطی فراهم خواهد ساخت. مؤسسه سیاست های «الشرق الأوسط» این پژوهش را منتشر کرده است.
بنابراین پژوهش، دولت آذربایجان ابتدا برای مقابله با جریان افراطی قاطعیت لازم را نداشت؛ زیرا از یک سو از مقامات ترکیه و واکنش این کشور بیم داشت و از سوی دیگر با فساد نسبی نهادهای دولتی روبه رو بود که زمینه را برای رشد و ارتقای دیگران فراهم می-ساخت.
بر این اساس چنین نتیجه گیری می شود که ایدئولوژی تکفیری در این کشور ریشه‌ای قدیمی دارد و برآمده از حوادث امروز نیست؛ یعنی این کشور چراغ سبزهایی به داعش نشان داده است؛ به‌‌ویژه که کشور های منطقه قفقاز متشنج‌‌اند و تجارت سلاح، نقل و انتقال آن و انجام حملات تروریستی مختلف در آن رو به  افزایش است.
در این راستا، سازمان «سیاست سبز» در سال ۲۰۱۵ پژوهشی منتشر کرد که پیش بینی می کند: آذربایجان در شمار کشورهایی است که احتمال می رود در آینده به مهد داعش تبدیل شود. این مقاله پژوهشی به این نتایج رسیده است:
۱٫ محیط ژئوپلتیک این کشور برای رشد افراط‌‌گرایی اسلامی مناسب است.
۳٫ تأثیرات جدی سرکوب دولت برای مقابله با تروریسم و گروه های افراطی ناچیز است؛ زیرا زندانی کردن و بازداشت هرگز نمی تواند چیزی را تغییر دهد. اگر این تشکیلات بتواند در این کشور اعلام وجود کند، افراط‌‌گرایی در آن افزایش خواهد یافت؛ چراکه دولت به مقابله فکری و روشمند با این تشکیلات نمی پردازد؛ بلکه تنها به مبارزه نظامی اکتفا می کند.
۳٫ هرچند که دولت ادعا دارد رویکرد  لائیک را اساس سیاست‌های خود قرار داده، اما در برنامه سیاسی واقعی این کشور، این ادعا صحت ندارد.
۴٫ دولت این کشور روابط نزدیک سیاسی و جغرافیایی با ترکیه دارد که خود در صدور عناصر افراطی داعشی به این کشور مؤثر است.

منبع: المرجع

حتما ببینید

نشست تخصصی «تحلیل تاریخی آیات غدیر» برگزار می‌شود

نشست تخصصی «تحلیل تاریخی آیات غدیر» به همت هیئت اندیشه‌ورز حوزه، جامعه و تمدن اسلامی معاونت پژوهش حوزه علمیه خراسان، چهارشنبه ۲۳ مرداد برگزار می‌شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *