پنج شنبه , ۳۱ مرداد ۱۳۹۸
خانه --> مقالات --> انواع ذبح

انواع ذبح

 

اقسام ذبح و قربانی و اشتباه وهابیت

با بررسی کتب اسلامی و منابع دینی درباره ذبح و قربانی در ابواب مختلف فقهی؛ روشن می‌شود که قربانی دارای اقسام مختلفی است؛ اما در همه اقسام آن باید صورت شرعیه و شرایط مربوط به ذبح و قربانی که در ابواب مختلف کتب فقهی به آن پرداخته‌شده است و در حقیقت ضامن توحیدی بودن قربانی است، رعایت شود:[۱]

نکته مهم دیگر در این اقسام این است که تقسیم‌بندی ذبح با توجه به مقاصدی که ذبح برای آن انجام می‌شود، شکل می‌گیرد و به عبارتی مقسم این اقسام هدف قربانی کننده از ذبح و قربانی است. حال با توجه به این نکات باید بگوییم که ذبح دارای چند قسم مهم است:

۱. قسمی از قربانی که در مراسم حج تمتع، واجب است؛

هرکسی که حج تمتع به‌جا می‌آورد. باید با شرایطی مخصوص حیوانی را قربانی کند هدف در این نوع قربانی اهداء درراه خدا و انجام فریضه دینی است.

۲٫ قسمی از انواع قربانی که بر اساس نذر واجب می‌شود؛

یعنی با توجه به شرایط نذر که در فقه بحث شده است اگر کسی قربانی را بر خود واجب کرد باید آن را انجام دهد. پس هدف در این قربانی انجام عمل واجب است که باید مکلف به وظیفه خود عمل کند و این غیر از صورت شرعی است که در تمامی اقسام ذبحانجام می‌گیرد.

۳٫ قسم دیگر از قربانی نیز وجود دارد و آن نوع مستحبی است که در شرع مقدس بر انجام آن تأکید شده است. طبیعتاً این نوع قربانی مانند تمام اقسام دیگر برای خداوند انجام می‌شود ولی هدف آن بزرگ داشتن عید قربان و تشبه به انبیاء بزرگی چون حضرت ابراهیم است. این عمل عبادی است و باید شرایط کامل شرعی در حین ذبح در نظر گرفته شود.

۴٫ نوعی دیگر از قربانی باهدف عنایت خداوند به‌سلامتی کودکی که تازه به دنیا آمده انجام می‌شود و عقیقه نام دارد و بر آن تأکید و توصیه فراوان شده است. در این قسم از قربانی نیز به‌مانند تمامی اقسام باید صورت شرعی رعایت شود. پس نیت تقرب در آن لحاظ می‌شود. ولی قصد و هدف آن برای سلامتی کودک و حفظ جان او از خطرات و… است

۵٫  قسمی از قربانی که به‌قصد و هدف اکرام ضیف و مهمانان و یا برای خانواده انجام می‌شود و آن را ولیمه می‌نامند و معمولاً در مراسمات خانوادگی مانند عروسی انجام می‌شود و در دین نیز به آن توصیه‌شده است. صورت شرعیِ آن مفروض است هرچند با قصد مهمانان و … انجام می‌شود.

۶٫ قسمی دیگر از قربانی که بعد ازلحاظ شرایط شرعیِ، ولی به‌قصد کسب‌وکار و تحصیل درآمد انجام می‌شود. و ازآنجاکه این کار چون امر مباحی است. قصد خداوند مدنظر اصلی نیست، هرچند اگر با قصد کسب حلال و یا توسعه در رزق خانواده و همراه اخلاص باشد، باعث تحصیل ثواب هست. در این نوع قربانی که مشاغلی مانند قصابی‌ها و کشتارگاه‌ها به آن اشتغال دارند باید صورت شرعی رعایت شود

۷٫ نوعی دیگر از قربانی باهدف هدیه به دیگران، اعم از اولیاء و یا والدین و یا دوستان و ذوی الحقوق، اعم از کسانی که از در قید حیات‌اند و یا اموات باشند، انجام می‌شود. این نوع ذبح امری مستحب است و قطعاً دارای ثواب زیادی است. این قسم شخص قربانی را به‌عنوان امر موردتوجه شارع انجام داده و ثوابش را به دیگری هدیه می‌کند.

یکی از مهم‌ترین اشتباهات وهابیت درباره ذبیحه مسلمانان یکسان انگاری تمام اقسام ذبح و قربانی است. درحالی‌که این موضوع می‌تواند در بیان خود ایشان تصریح‌شده است بن عثیمین که در بین وهابیت از جایگاه مهمی برخوردار است خود اقسام مختلفی ازذبح و قربانی را ارائه داده است.

۱. نوعی از قربانی به‌منظور بزرگداشت کسی که قربانی را برای به نیت تقرب به او انجام می‎دهیم. این قسم باید فقط و فقط برای خداوند باید انجام شود (قُلْ آن صَلَاتِی وَنُسُکِی وَمَحْیَایَ وَمَمَاتِی لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ لَا شَرِیکَ لَهُ)

ب قسمی از قربانی که به هدف اکرام مهمان و یا ولیمه عروس و یا مراسمی ازاین‌دست انجام می‌شود که اموری مستحب و یا واجب است مانند این‌که پیامبر می‌فرماید: «من کان یؤمن بالله والیوم الآخر فلیکرم ضیفه» و یا به عبد الرحمن بن عوف هنگامی‌که ازدواج کرد فرمودند: «أولم ولو بشاه».

۳ نوعی از قربانی که هدف از آن درآمد مالی کسب‌وکار و یا استفاده از گوشت آن‌که این قسم از قربانی مباح است لقوله تعالى: (اولم یَرَوْا أَنَّا خَلَقْنَا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَیْدِینَا أَنْعَامًا فَهُمْ لَهَا مَالِکُونَ وَذَلَّلْنَاهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَکُوبُهُمْ وَمِنْهَا یَأْکُلُونَ)[۲]»

در تمامی این اقسام آنچه مهم است و نشان از توحیدی بودن دارد تسمیه و توجه به خداوند در زمان ذبح است و باید بدانیم که قصد انجام قربانی و این‌که در چه جهتی مصرف می‌شود دلیل بر توحیدی بودن و یا غیرتوحیدی بودن نیست. والا باید فقط یک نوعذبح می‌داشتیم. و اقسام دیگر اعمال مشرکانه به‌حساب می‌آمد. قصد مسلمان از این فعل در نیت اوست که همانا برای خداوند این فعل را انجام می‌دهد و وجه مصرف و نحوه استفاده از قربانی نمی‌تواند موجب شرک‌آلود بودن فعل قربانی باشد. اشتباه وهابیت این است که بین نیت تقرب از طرفی و هدف وجهت مصرف از طرف دیگر در موضوع قربانی اشتباه کره است.

اشکال دیگر وهابیت این است که با توجه به بیان خود ایشان نباید اقسامی برای ذبح داشته باشند درحالی‌که خود ایشان برای عملشان اقسامی را در نظر می‌گیرند.

 

[۱]. برای بیان این اقسام تمامی کتب فقهی که به مباحث فقهی به‌صورت کامل اشاره‌کرده‌اند  می‌توان مراجعه  کرد. به‌عنوان نمونه درباره حج مراجعه  شود به  خمینی، روح‌الله، تحریر الوسیله، کتاب حج، قم، مؤسسه نشر الا سلامی، ج ۱، ص ۴۰۹٫ و یا برای مباحث کسب‌وکار به جواهر الکلام حسن نجفی، کتاب مکاسب و کتاب اطعمه و اشربه، تذکیه و .. مراجعه  شود دارالاحیاء التراث العربی ، لبنان ۱۹۸۱م.

[۲] العثیمین، محمد بن صالح (م ۱۴۲۱)، مجموع فتاوى ورسائل فضیله الشیخ محمد بن صالح العثیمین، ج ۷ ص ۲۸ جمع وترتیب: فهد بن ناصر بن إبراهیم السلیمان، دار الوطن – دار الثریا، الطبعه الأخیره، ۱۴۱۳ هـ.

حتما ببینید

دوازدهمین اجلاس سالانه بزرگداشت غدیر

  مجمع علمی فرهنگی غدیر طبق سنوات گذشته، دوازدهمین اجلاس سالانه بزرگداشت غدیر را از …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *